Het politieke kompas van onze samenleving raakt van slag. De oude as van ‘links’ versus ‘rechts’ is aan het vervagen. Jongeren zeggen dat ze ‘rechts’ stemmen, maar bedoelen daarmee vaak dat ze zich zorgen maken over eerlijkheid, veiligheid en bestaanszekerheid – waarden die evengoed bij GroenLinks of de SP kunnen passen. Ondertussen schuift de VVD richting hard populisme, flirt de ChristenUnie met linkse principes, maar wil niet links genoemd worden en is de PVV sociaal links maar cultureel extreemrechts. Kortom: de etiketten kloppen niet meer met de inhoud.
Voormalig VVD-leider Klaas Dijkhoff verwoordde het treffend: “De tegenstelling links/rechts werkt niet meer. De echte breuklijn van onze tijd is democratisch versus anti-democratisch.” Een belangrijke constatering. Niet meer de inhoud van het beleid staat centraal, maar de bereidheid om democratische spelregels te respecteren. Het gaat om de vraag of je een rechtsstaat verdraagt die soms tegen je belang in werkt – of dat je bereid bent die te ondermijnen zodra je een meerderheid hebt.
Rinus van Warven, docent ethiek.
Rik Bronkhorst 